Archive for Tháng Tám, 2018


Từ bé, không kể học thêm, học nếm, vỡ lòng và mẫu giáo thì mình đã học qua 8 trường học chính thống ở nhiều nơi khác nhau. Nhưng có lẽ đây là một ngôi trường đặc biệt nhất trong những ngôi trường mình đã học và từng biết đến.

Nó đặc biệt ở chỗ được toạ lạc trên tầng hai một ngôi nhà khung sắt nhìn xuống một sân vận động khá lớn. Loại nhà do UNICEF viện trợ. Cả trường chỉ có 4 phòng học. So với ngày nay thì rất tồi tàn, nhưng ngày đó khi cả tỉnh chỉ mới có vài ngôi nhà mái bằng thì đây quả là một thiên đường cho lũ đứng thứ ba sau ma quỷ như chúng mình.

Nó lại càng đặc biệt hơn ở chỗ vì kinh phí không có nên số lớp học rất ít. Tất thảy có 4 khối(lớp 5,6,7,8), mỗi khối chỉ có duy nhất một lớp và mỗi lớp cũng rất ít học sinh, học chung cả chuyên văn và chuyên toán. Cứ trước mỗi kỳ thi học sinh giỏi tỉnh thì trường lại đón thêm các bạn học sinh giỏi ở khắp mọi nơi trong huyện về ôn thi. Gọi là đi bồi dưỡng. Thi xong các bạn lại về trường cũ học tiếp.

Lớp mình được thầy Ngoạn dạy toán và thầy Khang dạy văn. Một cao lớn, tính nóng như lửa. Một nhỏ bé, hiền khô. Duy một điểm rất chung là các thầy đều thương yêu chúng mình như con đẻ.

Mình học văn luôn ở mức trung bình dở, chưa bao giờ khá nhưng cũng không đến nỗi éo le như mấy đứa chuyên văn ngồi ngu ngơ vịnh phương trình. Được cái toán thì không đến nỗi nào cộng thêm ngoan bẩm sinh nên thầy Ngoạn khá cưng. Chính vì vậy ấn tượng của mình về thầy cũng sâu đậm hơn. Mình còn nhớ những ngày mưa lũ nước về. Thầy vác xe đạp lội qua cả cánh đồng rồi đi thuyền để đến trường. Không hiếm hôm thầy đứng trên bục giảng mà nước từ quần áo của thầy chảy ra lõng bõng cả sàn nhà vì thầy phải lội nước sâu tới tận ngực. Thầy thường hay mặc áo blu dông(chẳng biết viết thế có đúng không???) bộ đội có hai túi ngực. Phấn thầy để trong đó và dĩ nhiên là những hôm như vậy thì phấn cũng ướt hết, phải đem ra phơi.

Lớp mình có đâu khoảng trên dưới ba mươi bạn. Mình có lẽ là người ở xa nhất. Từ nhà mình tới trường chừng 5 cây số. Mẹ đưa mình xuống trường để học ôn từ cuối lớp 4. Gửi mình vào nhà ông bà Bính ở gần trường. Ông bà rất hiền lành, tốt bụng. Đặc biệt bà muối rươi vô cùng ngon. Cứ mỗi mùa rươi tới bà mua rươi về làm, để trong các liễn sành rồi phơi nắng. Qui trình làm thì mình chẳng biết. Chỉ biết chắc chắn trong đó có tỏi, tiêu, ớt và vỏ tắt. Trong cái nắng sương sương hiếm hoi của tháng 10 âm, bà mang những liễn rươi đã đánh nhuyễn bằng que cật nứa, vàng óng, thơm phức ra sân phơi. Cảnh đẹp tựa như trong thơ Nguyễn Bính. Ngày nào cũng phơi và cứ chừng vài tiếng lại phải đánh lại một lần cho nhuyễn hơn, quánh hơn. Hết nắng lại mang vào. Mình tò mò và thích lắm. Hễ bà ra đánh rươi là mình cũng xăng xái cầm hai que nứa ra đánh giúp bà. Cứ như vậy không biết đến bao nhiêu ngày thì món rươi muối mới chín. Và những món ăn mất nhiều công sức, cầu kỳ thường bao giờ cũng rất ngon. Bà Bính có con gái là chị Linh, sau này nhờ mai mối của mẹ mình mà về làm dâu Linh Cảm. Chị dạy trường cấp một Tùng Ảnh. Lúc đó mình bé lắm. Mà đại đa số bọn mình đều bé, vì kỳ thực chẳng có cái mà ăn lấy gì lớn. Duy chỉ có thằng Hồng Nghĩa không biết ăn bẹ chuối hay rau sam mà to lớn, khoẻ tợn. Thằng này học giỏi nhưng cũng hay ngang ngược, bắt nạy các bạn cùng lớp. Mình và Út Xu, là hai thằng bé gần nhất lớp, có lần đánh nhau với nó bị nó đấm cho xây xẩm cả mặt mày. Đến lúc Út Xu nổi khùng vừa khóc vừa vác ghế tựa của thầy lên đánh nó để mình vào đấm thì tự dưng thằng Hồng đứng khóc tu tu. Mình thương nó quá nên cũng dừng trận chiến, và suýt nữa thì mình cũng bật khóc… Kỳ lạ thật! Có lẽ mình vốn nhân từ từ trong bào thai?

Mình ở nhà bà Bính một thời gian thì mình nhớ nhà lắm. Không hiểu người khác thế nào chứ mình nhớ nhà rất buồn cười. Mình không nhớ mẹ mà chỉ nhớ cái cây, ngọn cỏ, góc sân, chái nhà hay con chó Tô… Đôi khi cũng nhớ mấy đứa hàng xóm như thằng Thắng Nhuận, cái Kim Anh…

Cứ mỗi tuần mẹ lại xuống đón mình vào chiều thứ 7 rồi sáng thứ 2 mẹ lại chở tới trường. Cũng chỉ được thời gian đầu, sau mẹ ít đón hơn vì thế mình càng nhớ.

Học được vài tháng, khi đã quen trường, quen lớp, mình phát hiện ra cùng đường với mình còn có thằng Dương Tế và thằng Dũng Tâm. Nhà thằng Dương Tế cách trường chừng 2,5 km, còn thằng Dũng Tâm cách 3 km. Nghĩa là nếu mình đi bộ về cùng chúng nó thì mình sẽ có thêm 2 km độc hành sau khi chúng nó đã về tới nhà. Nhưng chuyện gì đến rồi nó cũng đến, sau vài lần rủ của chúng nó mình đã đánh liều đi bộ cùng. Rồi chẳng hiểu sao mình thuyết phục được mẹ cho mình mang chiếc xe đạp Thống Nhất gia truyền của bố mình để lại đi học. Đó là chiếc Thống Nhất nam. Mình bé nên chưa thể trèo lên yên ngồi đạp được nên phải đi cẳng chó, tức là phải cho chân luồn dưới khung ngang, vẹo người mà đạp chứ không ngồi. Thằng Dương Tế và thằng Dũng Tâm cũng chẳng khá hơn. Vậy là từ đó bộ ba ngự lâm quân hằng ngày rong ruổi trên cùng một cái xe đạp cà tàng. Cứ một đứa đèo một đứa, còn một đứa chạy bộ theo sau. Mỏi lại đổi vòng tròn.

Bọn mình thường học cả ngày, bữa trưa mấy thằng nhà xa túm tụm lại ăn cơm đùm, cơm nắm với nhau. Cùng chia nhau quả cà, gắp nhút, con cá kho… và kể cho nhau những câu chuyện vừa mới đọc được trong một cuốn truyện hay. Chuỗi ngày thần tiên vui vẻ đến vô cùng.

Thế rồi mình mới học được một năm, đùng một cái, vì không có kinh phí nên trường giải tán! Thầy đi đường thầy, trò đi đường trò. Ai lại về nhà nấy. Mình về trường Tùng Ảnh học cùng với nửa già lớp mình.

Chuyện trường Năng khiếu Unicef kết thúc như thế đấy!

Hà Nội, ngày 30 tháng 08 năm 2018

Phạm Phú Quảng

Advertisements

TẠP 70: ĐỔI TIỀN

Posted: Tháng Tám 16, 2018 in Uncategorized
Thẻ:

1985(hình như vậy), mình có hai sự kiện nhớ mãi tới giờ và có lẽ còn tiếp tục nhớ. Đó là Nhà nước đổi tiền và mình đi học trường Năng khiếu huyện.

Nghe lắm thằng tưởng mình nói phét, bởi cái việc đại sự của ông Nhà nước liên quan đếch gì đến cái thằng “giống còn chưa có lai” như mình hồi đó! Thế nhưng kỳ thực lại có.

Chuyện là thế này,

…mẹ mình là giáo viên cấp một trường làng, năm đó Nhà nước thương dân cho đổi tiền xấu, tiền cũ lấy tiền đẹp, mới mà tiêu cho sướng tay. Lại còn lo dân để nhiều cộm túi nên cho đổi nhiều lấy ít, mười ăn một và hình như chỉ cho đổi có mấy trăm đồng tiền mới thì phải. Tộ sư, Nhà nước vạn tuế, vạn vạn tuế! Cả làng, cả chợ nhà mình cứ loạn cả lên. Chẳng phải vì nhiều tiền quá không đổi được hết, mà vì lúc tính tiền cứ lẫn giá cũ giá mới nên nhiều lần các bà nội trợ đi chợ về cứ ngẩn tò te khi chồng con hỏi “Tiền đâu hết rồi?”.

Mẹ mình không bị vậy, nhưng lại bị một việc còn oái ăm hơn. Đó là mẹ mình ngoài đi dạy vẫn phải chạy thêm hàng xáo để lấy cám nuôi lợn, thóc lép nuôi gà và lấy gạo nát nuôi mấy chị em mình. Lợn thì béo núc ních, gà thì lông vàng óng ả, ngày đạp mái mươi phát vẫn còn ưỡn ngực gáy o o. Chỉ mỗi chị em mình là gầy ốm tong teo…

Thường thì cứ một hôm mẹ đi chợ xa mua thóc về xát rồi hôm sau mang gạo ra chợ Đồn, là chợ gần nhà để bán.

Đến một ngày cuối tháng củ mật 1985, mẹ mua thóc nhiều hơn thường lệ và dĩ nhiên là ngày hôm sau gánh gạo của mẹ cũng nặng hơn. Mẹ bảo “Bán nốt chuyến này để nghỉ Tết”. Nghĩa là lúc đó đã sát Tết lắm rồi, lũ trẻ trong xóm mình đã nhớn nhác mong được bánh pháo, thậm chí chỉ là chục quả pháo tép nhỏ xíu như cái đầu đũa để thi thoảng đốt đì đẹt rồi ngửi cái mùi thơm rất đỗi đặc trưng của thuốc pháo lẫn với mùi khét của giấy trong cái lạnh co ro của mưa phùn, gió bấc cũng đủ để thấy mình lớn thêm một tuổi… Và còn có nghĩa là ngày mai mẹ sẽ mua gạo nếp, lá dong, thịt bò, thịt lợn(mỗi loại chỉ được một ít thôi) để cả nhà đón Tết… Và, biết đâu chừng có khi lại có thêm bánh một bánh pháo xinh xinh còn thơm mùi phẩm đỏ.

Ngày hôm sau, mẹ gánh gánh gạo cuối trong năm ra chợ. Mình theo mẹ ra tận đầu ngõ. Lưng mẹ oằn xuống dưới sức nặng của gánh gạo đầy hơn mọi ngày. Nhưng có lẽ trẻ con ngày đó dại hơn bây giờ nên mình chẳng có cảm giác thương mẹ. Thay vào đó chỉ là mong muốn được thấy mẹ quay trở về với cả một gánh Tết trên vai.

Mẹ vừa đi khuất, mình chạy vội vào nhà thả gà, cho lợn ăn và quét nhà, quét sân – là công việc thường ngày mình vẫn phải làm. Chốc chốc mình lại chạy tít ra đầu ngõ để xem mẹ đã về chưa? Chốc chốc mình lại chạy vào nhà trong xem đã sắp đến 8 giờ chưa? Vì mình biết mẹ thường đi chợ về vào giờ đó. Thế nhưng sáng hôm đó quả là một buổi sáng rất dài. Mình làm hết việc và xem đồng hồ đến năm bảy lần rồi mà vẫn chưa tới 7 giờ. Nhìn cái đồng hồ mà thấy ghét. Nó cứ đủng đỉnh, đủng đỉnh như con mụ rùa chửa dở. Chờ mãi không được, mình ra hẳn đầu ngõ tha thẩn với dế, giun. Rồi mẹ cũng về, muộn hơn mọi ngày và trông mẹ có vẻ rất buồn. Mình theo mẹ vào nhà mà chẳng dám hỏi gì. Mẹ bảo “Mẹ bị lừa hết rồi con ạ”. Hoá ra mẹ mình bị một cô xinh đẹp nào đó lừa mất cả gánh gạo. Mẹ bán cho cô với giá khá được giá và chắc mẩm rằng sẽ có được một cái Tết tươm tươm. Ai ngờ cô trả tiền cho mẹ xong lại xin mẹ cho đếm lại. Rồi cô bằng cách nào đó đã đổi xấp tiền thành tiền lẻ và tiền cũ(loại tiền khi chưa đổi). Và dĩ nhiên là trong hai cái thúng mẹ gánh về chỉ có mớ rau lang và mấy con cá trích tội nghiệp.

Mình buồn mất cả ngày hôm đó và ngày hôm sau nữa. Vì mình nghĩ Tết sẽ chẳng có bánh chưng, chẳng có thịt bò rim mật. Pháo lại càng không có.

Ấy vậy mà không phải vậy! Đôi lúc những điều kỳ diệu vẫn cứ xảy ra ngay cả khi chúng ta không hề mong đợi. Nhất là đối với một đứa trẻ ngoan như mình…

Đó là vào ngày cuối cùng của năm đó, mình tỉnh dậy thì đã không thấy mẹ đâu. Có chị Quế, là chị kế mình đang quét cái sân đầy lá mít, lá lòng đỏ trứng gà(chị đi học ở Vinh cũng đã về nghỉ Tết)… Mình hỏi mẹ đâu thì chị nói không biết. Thế rồi bẵng đi một lúc, khi hai chị em đang chơi đùa trong nhà thì mẹ về. Trên vai mẹ là chiếc gánh. Hai đứa chạy ùa ra sân đón.

Ôi chao ơi,

Một gánh nào là nếp, nào là lá dong, nào là đậu xanh, thịt bò, thịt lợn… có cả. Và điều không thể tin được là còn có thêm hai chục pháo xanh đỏ. Loại đít gắn xi hẳn hoi.

Đến giờ mình vẫn không thể hiểu là mẹ mình sao lại giỏi đến thế? Chắc mẹ phải thương yêu mình nhiều lắm!

***

Còn sự kiện thứ hai là mình được đi học Trường Năng khiếu huyện cách nhà tận 5 cây số… thì mình sẽ kể trong một bài khác cho nó đỡ dài…

Hà Nội, ngày 15 tháng 08 năm 2018

Phạm Phú Quảng