Archive for Tháng Mười, 2012

37KT1 – NHÂN TÀI LÀNG TA – PHẦN 1

Posted: Tháng Mười 21, 2012 in Uncategorized
Thẻ:,

Anh Trung lớp trưởng

Anh Trung lớp trưởng

Hai mươi năm nhìn lại, quãng thời gian năm năm chung trường chung lớp cũng chẳng phải ngắn ngủi gì. Đủ để cho loài voi đẻ được một lứa. Đủ để cho mình phác họa được vài nét chân dung của một số người. Có thể không hoàn toàn đúng, nhưng có sao mình cứ vẽ vậy. Ai muốn đẹp thì mang phong bì đến gặp riêng mình.

Lớp trưởng Nguyễn Văn Trung

Đầu tiên là một người rất đặc biệt, người suốt năm năm là đầu tàu của cả lớp, mặc dù cũng thuộc hàng đồ cổ, nhiều khả năng là đầu máy hơi nước.

Sinh năm 1965 hay 1966 gì đó, ông này đi bộ đội về rồi làm những gì ở đâu đâu chán rồi mới thi vào đại học. Vậy mà cũng vẫn đậu được một trường khó như Xây Dựng. Đáng nể! Vào nhập học, mình nhớ trông ông này vừa già vừa trẻ. Dáng người thấp nhỏ, có lúc trông rất già nhưng cũng có lúc ngây thơ như trẻ con. Có lần thằng Vinh cận trêu gì, ông nổi khùng đánh luôn, và cũng là trận đánh nhau duy nhất mình chứng kiến của lớp mình trong cả năm năm học.

Vì nhiều tuổi nhất nên ông được bầu làm lớp trưởng. Bản chất thì không hẳn là thông minh và nhanh nhẹn bằng một số người khác trong lớp, nhưng rất trách nhiệm với công việc và với bản thân. Đúng mực trong mọi chuyện(trừ mỗi lần đánh nhau). Nhưng cũng nhiều khi hơi thụ động và nguyên tắc quá, cho nên các phong trào của lớp hơi buồn tẻ, không được như các lớp khác. Đến năm thứ ba, khi có thêm sáu bạn nữ thì phong trào của lớp cũng rôm rả hơn đôi chút. Hình như có tổ chức đi chơi xa đâu được một, hai lần gì đó. Rồi ông này cũng thích vài cô trong số bảy cô. Sâu đậm nhất có lẽ là cô Trang, nhưng ra trường rồi lại thấy không đi cùng nhau nữa. Chắc cô Trang tìm được người khác đẹp trai hơn.

Cũng vì cái trọng trách lớp trưởng này mà mình thấy ông rất cố gắng. Cố gắng từ việc học hành cho đến tư cách đạo đức. Hồi đầu thấy sức học của ông này không mấy cao, nhưng càng về sau ông càng chăm chỉ và chắc chắn. Việc gì cũng lo lắng rất xa. Đến khi tốt nghiệp được giữ lại trường làm giáo viên.

Mình vẫn hoài nghi, nếu không được bầu làm lớp trưởng thì không biết ông có ra trường đúng hạn kỳ hay không?

Trung cà đẫn

Mình cũng chẳng hiểu sao ông này lại có tên như vậy? Chỉ nhớ ông này rất đặc trưng của trai thành phố hoa phượng đỏ. Ông bật từ K33 hay K34 gì đó của Bách Khoa. Cao ráo, đẹp trai, đàn hay, hát giỏi, múa mép hay, rượu cũng hay. Khi nào cũng cười hớ hớ. Cưa cô nào thì cô đó khó thoát. Mình không thân ông này lắm nhưng nghe bọn Hùng KV, Dũng xoăn, ông Hùng già… nói ông này nhiều người yêu lắm. Có khi yêu một lúc 3,4 cô. Hồi đó mình còn ngây thơ nên thấy lạ lắm. Đến năm thứ tư hay năm cuối gì đó thấy ông này có thời gian yêu cô Thu, nhưng sau cũng chẳng đi đến đâu. Ra trường ông lấy một chị cùng trường, nghe nói rất được!

Chuyện học ông này thì dài lắm. Bố đi học rất lười, khi nào cũng chỉ có một cuốn vở đút đít. Giống thằng Hưng mèo và ông Hùng già. Đi thi thì quay bài và mấy thằng ngồi gần làm hộ, vì bố có học gì đâu. Thế mà rồi cũng tốt nghiệp được. Tài thật!

Tiến già

Đầu sáu, đít chơi vơi. Không biết các bạn trong lớp nghĩ sao chứ riêng mình rất ấn tượng ông này từ hồi mới vào trường. Nhìn ông mình cứ tưởng tượng ra một ông cán bộ hành chính phường đi học. Khi nào cũng tỏ ra rất nghiêm túc, rất quan trọng, và rất già. Nhiều khi nghĩ đến ông mình thường cố tưởng tượng ra cái khuôn mặt ông đang cười mà ngồi cả tiếng đồng hồ cũng nghĩ không ra. Cứ sắp ra thì bộ mặt xe tăng với hàng râu con kiến lại đè vào, xóa mẹ nó hết! Trong lớp ông chỉ chơi với những ông cũng già về độ tuổi như ông, còn loại bắng nhắng như mình thì ông không bao giờ để mắt. Đến nỗi mình hay đùa tếu táo mà cả năm năm học cũng chưa dám đùa với ông một câu nào. Vừa rồi cách đây mấy ngày mới đùa ông một tí mà suýt tai họa. Khiếp quá!

Hồi đó ông vừ học, vừa đi làm. Ông nhận làm nhà tư, sửa chữa vặt vãnh. Có mấy đứa cùng lớp hồi đó đi theo làm phụ hồ, làm công nhân với ông. Tuy hơi cổ hủ, bảo thủ và nguyên tắc, nhưng được cái nghe nói ông sống rất đàng hoàng, rất tốt với anh em.

Mình còn nhớ, trông ông rất khỏe mạnh và từng trải. Ngày mới vào lớp bọn mình hay chơi trò vật tay. Cái loại vào trường cân sức khỏe 42 kg như mình thì bị loại từ vòng ngoài, chỉ còn lại mấy đứa khỏe nhất vật với nhau. Chán rồi chúng rủ ông, thì ông quay mặt đi, ý nói chúng mày thì tao chấp. Nhưng sau ông cũng vật. Mà ông khỏe thật, chẳng thằng nào chịu được ông cả. Mãi khoảng hai tuần sau có Đinh Nho Sơn nhập học muộn, cái con đười ươi này thì khỏe kinh hồn. Bọn mình ông chấp cả hai tay, đu cả người lên cũng không nhúc nhích. Ông Tiến phải về nhì tức thì.

Thế mới biết “Cao nhân tắc hữu cao nhân trị”! Hehee

Hùng già

Ông này hình như cũng thuộc hàng đầu sáu. Trước đây đi bộ đội, rồi làm lính gác lăng Bác xong thì thi vào Xây Dựng. Hồi đầu ông này ở ký túc xá, hay uống rượu và đánh nhau. Tính tình vui vẻ, trái ngược với ông Tiến già, ông này mặt già nhưng tâm hồn trẻ. Ai cũng chơi được, già trẻ chơi tất. Tính dễ dãi. May mà là con trai chứ là phụ nữ thì phải chuyển nhà ra Lò Đúc ở(cho tiện đi Cây đa nhà bò). Khi nào cũng gãi đầu cười xòa. Ông này giống ông Trung cà đẫn, đi học thì bữa đực bữa cái, chỉ có một cuốn vở dắt sau đít học tất cả các môn. Nhưng ông này hơn ông Trung cà đẫn là thỉnh thoảng có những môn vẫn muốn biết. Vẫn thường hỏi mình và Đinh Nho Sơn. Nhiều khi nói với ông một lúc, ông chăm chú lắng nghe rất kỹ. Xong hỏi lại là anh hiểu chưa thì ông lại gãi đầu cười xòa. Vui vãi!

Ra trường ông này cũng đi làm đủ thứ, quăng quật khắp nơi, có thời gian giun rũi thế nào lại làm cùng công ty mình. Nhưng cũng chỉ được một chốc rồi bỏ. Bây giờ nghe nói về Sơn Tây vui thú điền viên.

(Còn nữa)

 Hà nội, ngày 29 tháng 09 năm 2012

Phạm Phú Quảng

37KT1 – ÔI CÁI LỚP TÔI

Posted: Tháng Mười 21, 2012 in Uncategorized
Thẻ:,

Thành lập trường 2011

Thành lập trường 2011

Cái duyên

Mùa hè năm 1992, mình chân ướt chân ráo bước chân vào trường Đại Học Xây Dựng Hà nội. Là trường mình chọn đi theo trong số bốn trường đại học thi đậu. Chị gái mình là giáo viên trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội đã dẫn mình đi nhập trường. Tại đây chị gặp một người bạn học cũ đang là giáo viên khoa Quản Trị Kinh Doanh Trong Xây Dựng(Khoa Kinh Tế). Chị này nói “Khoa này giờ hay lắm. Là khoa đào tạo Giám Đốc”. Thế là chị mình nghe bùi tai. Mình thì sướng rơn. Từ bé tới lớn ở nhà quê, điện cũng tận lớp 8 mới có, toàn gặp các cô, các bác nông dân bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Họa hoằn lắm thì cũng chỉ có vài người cán bộ ở xã hay là giáo viên như mẹ mình thì đều nghèo rớt mùng tơi. Hàng năm tới ngày giáp hạt đều tướt mồ hôi chịu đói. Chỉ duy có hai thằng bạn là nhà giàu có(Hồi đó mình nghĩ thế). Thằng thứ nhất là con ông chủ tịch huyện, thằng thứ hai là con ông giám đốc Trạm Bơm Linh Cảm. Vì vậy khi nghe nói học làm “giám đốc” thì sướng lắm. Tức thì ghi danh vào lớp 37 Kinh Tế 1. Lớp chính qui, lớp oai nhất, mấy lớp còn lại là mở rộng. Đi đâu ai hỏi khi trả lời cũng nhấn mạnh hai chữ Kinh Tế.

Vỡ vạc

Vào lớp được mấy hôm thì có mấy ông nhiều tuổi hơn, bật từ khóa trên hoặc trường khác xuống, trong đó có Đinh Nho Sơn, có vẻ hiểu biết nói “Khoa Kinh Tế là đồ ẻ(đồ ỉa), không đủ điểm khoa khác thì mới vô đây chơ mi điên à”. Hóa ra khoa Kinh Tế hồi đó chỉ hơn được khoa Vật Liệu và khoa Máy Xây Dựng một chút. Chẳng ai muốn học cả. Hồi đó hot nhất là khoa Cảng Biển, khoa Xây Dựng(khoa Kiến Trúc thuộc diện thi khác), rồi đến Cầu Đường… cuối cùng là Máy Xây Dựng. Hehe

Nhưng ở đời cái gì cũng có thể, chẳng ai nắm tay được cả ngày. Đến 1997, lúc ra trường, ngành xây dựng của nước ta đang từng bước hiện đại hóa. Bắt đầu tiếp cận với máy móc hiện đại, bắt đầu cơ giới hóa(chứ không như thằng Hùng KV cho công nhân đội bê tông từ tầng một lên tầng 11 nữa – xem bài “Nhân tài làng ta”) thì khoa Máy Xây Dựng lại thành hot. Mấy thằng học khoa này ra trường cái kiếm được việc ngon ngay.

Hết lo

Mới vào trường thì sinh viên nào cũng lo, mình cũng không là ngoại lệ. Chị mình bảo “Thi được vào trường thì dễ, mày học cho ra được trường thì mới khó. Trường chị cứ 10 đứa Nghệ Tĩnh vào thì chỉ có 2-3 đứa ra trường đúng thời hạn thôi. Mà tao nghe nói Xây Dựng còn khó hơn. Liệu mà học cho tử tế”. Rồi chị mình kể cho mình nghe một loạt dẫn chứng. Mình nghe cũng phát hoảng. Cứ nghĩ đậu đại học là hết lo, ngờ đâu còn lo hơn. Khi vào học những tháng đầu mình rất lo nên chăm chỉ đi học và chịu khó ôn bài. Hết kì một, điểm khá cao, được học bổng toàn phần 49.500 đồng. Tuy không nhiều nhưng được cái không phải đóng học phí và đã bắt đầu biết đi làm thêm, dạy gia sư… nên cũng không thiếu thốn gì. Cũng chính vì thấy học không khó, từ đó mình bắt đầu lười dần. Đi học chủ yếu là để đủ số lần điểm danh. Môn nào làm chặt quá thì lên lớp mình cũng chỉ ngủ chờ điểm danh chứ chẳng học gì. Gục xuống bàn ngủ nhiều thì bị thầy cô mắng nên mình tập ngủ ngồi. Đến bây giờ mình vẫn có thể ngủ ngồi mà không cần chống cằm. Tuy vậy do đã biết cách học nên dù lười thì hai năm đại cương mình vẫn không phải thi lại môn nào và được lên thẳng Giai đoạn 2.

Từ năm thứ 3 thì mình thấy việc học rất nhàn và cũng chẳng còn mục tiêu gì nhiều nên hay chơi và đi làm thêm hơn là học, miễn sao vẫn có học bổng và thi qua là được.

Lớp mình – 37KT1

Vào năm nhất, lớp mình chỉ có 27 hay 31 người gì đó, mình không nhớ rõ lắm. Hỏi anh Trung lớp trưởng cũng không nhớ rõ. Cái ông này chán ghê! Tất cả đều đực rựa, à quên, có mỗi một mụn con gái là Lê Thị Hoan mà chúng mình cũng coi như con trai. Bà này có cái tài là từ sáng đến tận lúc học xong cả 6 tiết không bao giờ rời khỏi cái chỗ ngồi. Bọn con trai cứ kháo nhau chắc bà này đóng bỉm. Trong lớp có mấy anh già là Nguyễn Văn Trung, lớp trưởng(bây giờ làm giáo viên của trường), Vũ Mạnh Tiến(Tiến già), Phạm Nam Trung(Trung cà đẫn), Nguyễn Đăng Hùng(Hùng già), Trung Trực(Trực già) và Fromvuthia(Người Cambodia. Hỏi tối thứ bảy mà không đi chơi à? Ông trả lời “Đi chơi no rồi”). Riêng dân Nghệ có bảy thằng.

Đến năm thứ ba, sau khi vượt giai đoạn thì trường xóa bớt mở rộng, cho ghép thêm vào chính quy. Lớp mình đón thêm mười mấy thành viên mới. Cũng chẳng nhớ chính xác có bao nhiêu người. Anh Trung lớp trưởng cũng không nhớ. Chỉ nhớ là có thêm sáu bông hoa tươi. Từ đó mấy thằng đực rựa thấy tử tế hơn, từ tóc tai, ăn mặc đến đi đứng nói năng, đánh rắm cũng bé lại. Cả mình cũng vậy, cũng bớt ngủ ngồi hơn.

Năm cuối khi ra trường, lớp mình xuất chuồng được đâu hơn ba chục mạng. Bảy thằng dân Nghệ chỉ còn có hai là mình và Đinh Nho Sơn. Mà mình tin là do ở chung với mình mới ra được chứ không thì cũng bật từ lâu rồi. Quả thật, chị mình nói không sai! Chỉ có điều chị mình biết không hết, chỉ có dân Nghệ và dân Hoa Thanh Ống là hay bật thôi, chứ dân Hà Nội và loanh quanh Hà nội thì chỉ cần vào được là ra được. Có lẽ gần nhà nên gia đình sát sao hơn, vả lại Nghệ và Thanh vốn khổ sẵn, nếu không khổ thì cũng chẳng có gì chơi. Nay ra Thủ Đô thì tha hồ xả láng, chẳng thiết gì học. Nên bật!

Lành quá

Lớp mình thuộc loại lành, rất lành. Nam thanh, nữ tú ai cũng lành. Chỉ có một số thằng ở ký túc như Trung cà đẫn, Hùng già, Tuấn toét… là hơi hư. Lười học và nghe nói có lô đề, cờ bạc, nhưng cũng không đến nỗi trộm cắp, cướp giật. Còn lại lành đến mức chẳng biết cả đùa nữa.

Tính mình hay đùa và cũng đã vài lần vạ miệng vì đùa rồi mà vẫn không chừa. Nó thành cái tật. Năm thứ nhất, vào giờ thể dục, mình còn nhớ hôm đó là nhảy xa. Cả lớp có mỗi tí gia vị là bà Hoan, muốn cho vui nên khi bà này nhảy thì mình nói “Cẩn thận rơi”. Thế mà ông giáo thể dục đuổi luôn. Phải nhờ chị mình chạy chọt mãi và cả bà Hoan nói giúp thì thầy mới cho học.

Nhưng suy cho cùng, cuộc sống mà không có tiếng cười thì thật là nhàm chán, là địa ngục. Người mà không biết đùa thì giống cái máy quá. Mình vẫn chủ trương phải vui vẻ, phải cười và đưa lại niềm vui cho mọi người quanh mình. Và để được vui vẻ, được thoải mái thì con người ta phải bỏ bớt “cái tôi” đè nặng trên đầu đi mà sống. Phải phóng khoáng và quảng đại. Có vậy mới không sa đà vào tiểu tiết, không chấp nhặt lẫn nhau. Vì nếu chấp nhặt lẫn nhau thì khó sống lắm. Người già thì hay trung tiện, chẳng lẽ cứ chấp họ sao?

Cũng như nhà hiền triết Disraeli đã nói:

“CUỘC ĐỜI THẬT NGẮN NGỦI, DO VẬY ĐỪNG SỐNG NHỎ NHOI”.

Hay như Dương Trạch Tế đã mở đầu bài luận nổi tiếng khắp thế giới “Tâm sự tuổi già”:

“Tháng ngày hối hả, đời người ngắn ngủi, thoáng chốc đã già… Chẳng dám nói hiểu hết mọi điều nhân sinh nhưng chỉ có hiểu đời thì sống mới thanh thản, sống thoải mái.

Qua một ngày, mất một ngày

Qua một ngày, vui một ngày

Vui một ngày, lãi một ngày…”

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/tam-su-tuoi-gia.35D99E61.html

***

Học phổ thông mình chuyển trường rất nhiều lần. Hè vừa qua mình tổ chức nhiều cuộc họp mặt rất vui. Trong đó phải kể đến hội khóa 20 năm ra trường K18 PTTH chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An. Chúng mình chưa một lần tổ chức, nhưng bắt đầu bằng một vài tin nhắn, rồi email tìm nhau, rồi hẹn nhau. Ban đầu thì chỉ có một ít người tham gia, sau đông dần thành một diễn đàn. Chọc nhau, chửi nhau chí chóe. Cuối cùng đến ngày họp đã đủ đến gần 90%, mấy người trong nước gần như đủ cả. Chỉ có vài người ở nước ngoài và vài người không liên lạc được là thiếu thôi. Cũng qua những lần trêu chọc, đùa vui đó đã tạo cảm hứng cho mình đã làm được một số bài tản văn và thơ rất được các bạn yêu thích. Thầy cô cũ cũng rất xúc động.

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-chuyen-lam-tho.35D997EF.html

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-beo-the-sao.35D99AF1.html

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-gieng-doi.35D99AD5.html

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-hai-nguoi-khong-lo.35D99AC9.html

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-minh-minh.35D998D1.html

http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-ky-tuc-truong-phan.35D9983A.html

Từ kinh nghiệm đó, hôm trước sau khi lấy danh sách từ thằng Dũng xoăn, mình đã điện thoại cho từng người. Tổng số 38 thì liên lạc được 37 và có 34 người xác nhận có mặt. Vui nhất là cả bảy nàng đều quyết tâm để năm ông chồng ở nhà đi dự(Còn hai cô lỡ dại lấy chồng cùng lớp nên không rứt ra được).Để khuấy động phong trào, mình nhắn một tin cho tất cả mọi người. Trong đó có văng ra một tí, mà đã cẩn thận nhắn là “Xin lỗi các anh già” và đã nhắn riêng cho anh Trung lớp trưởng là “Em chửi bới tí khuấy động phong trào cho vui anh nhé”. Vậy mà ông Trung này cũng chẳng nhắn lại gì. Sau đó đầu tiên là nhận được tin nhắn của Đinh Ngọc Minh. Cô này nhắn: “Quảng ơi, sao đanh đá thế”. Mình đánh giá cao cô này, vì cô này ngày xưa cực hiền, ít nói, vậy mà bây giờ lại là người phản kháng đầu tiên. Chờ mãi chẳng thấy ai trả lời, sợ các bạn nữ giận nên lại phải nhắn xin lỗi các bạn nữ. Lúc đó mới thấy Bùi Thị Quỳnh Trang trả lời “Có thế chứ, làm tớ tức từ nãy giờ”. Trang ơi là Trang, tức thì cứ nói, cứ chửi văng cả lên cho sướng chứ sao phải khổ thế??? Rồi có thêm Thọ mốc nhắn “Úi giời ơi…”. Đúng là Trường Thọ, thằng này từ xưa tuy rất hiền, như con gái nhưng lại là người biết dí dỏm. Rồi đến Phúc nhắn “Ok”. Thằng này hồi đi học rất ít nói nhưng học xong nghe nói về làm đệ anh Trịnh Đình Dũng nên thay đổi thật nhiều. Đơn giản và rộng lượng. Đáng mừng!

Đúng như mình tiên đoán. Cuối cùng là bác Vũ Mạnh Tiến, cái thành trì vô cùng hiếm còn sót lại của xã hội Phong Kiến, khẩu thần công thời Trung Cổ. To, nặng, và kêu! Ông này làm công an từ hồi ra trường. Cố chấp và nguyên tắc vô cùng. Đọc cả danh sách 38 người thì chỉ mỗi mình ông là không có địa chỉ email. Hỏi thì ông nói “Đặc thù công việc bên anh nó thế”. Nếu mà lãnh đạo nước nhà ai cũng nguyên tắc và chuẩn mực như ông thì dân được nhờ. Bạn mình cũng đầy người làm công an mà chúng nó cũng có email cả đấy thôi, chỉ có điều chúng nó không làm việc qua email.

Đầu tiên là ông nhắn “Thằng nào mà láo thế?”(Mặc dù đã biết thừa là mình). Mình cố tình trêu ông thêm một tí “Em đã xin lỗi các anh già rồi mà. Anh còn trẻ à?”. Cứ tưởng ông bỏ qua, ai ngờ ông cho mình một văn bản có đầy đủ đầu mục 1,2,3,4… hẳn hoi. Bằng chứng, vật chứng rõ rành rành. Đố thằng “láo” tên là Quảng cãi được! Nhớ đến vụ thầy thể dục, sợ phải vạ miệng, mình đành phải nhắn luôn mấy tin xoa dịu, còn hứa mời bác đi cà phê để tạ lỗi nữa…

Rồi không thấy ông nói gì luôn!

Chán như con gián!

Thư giãn đi, bỏ bớt cái đặc thù ngành nghề đi, nhìn vào mặt tích cực của sự việc đi mà sống anh Tiến ơi! Còn được là bao!

Những người còn lại không nói gì, theo mình thì các bạn đã già cả rồi. Xin tặng các bạn câu này cùng ngẫm nhé:

Tuổi già tâm không già, thế là già mà không già. Tuổi không già mà tâm già, thế là không già mà già!

Ôi cái lớp tôi!

PS: Nhắn thằng Tuấn toét sao dạo này ít nói thế? Ngày xưa thằng này khi nào cũng toe toét, khi nào cũng vui. Từ lúc về làm giám đốc xưởng cửa nhựa cho ông Thông thì chẳng thấy nói đ. gì cả. Chắc miệng bận liếm nước bọt đếm tiền hả?

Hà nội, ngày 28 tháng 09 năm 2012

Phạm Phú Quảng


Chữ bố mình viết thường ngày.

Chữ bố mình viết thường ngày.

(Chúc mừng các mẹ nhân ngày Phụ Nữ Việt Nam)

Vụ chữ viết thực ra mình cũng chỉ cần cu cậu nhà mình viết được sạch sẽ, rõ ràng, không cần phải đẹp nhưng quan trọng là khi nào cần(như lúc thi) viết sạch, rõ là phải làm được. Bình thường trên lớp viết sao thì viết, miễn là đầy đủ thông tin và đọc được. Thậm chí mình sẽ khuyến khích con viết tắt, ký hiệu,…

Mình cũng không hề thích trẻ con viết kiểu như thi “vở sạch chữ đẹp”, vì mình thấy viết đều tăm tắp và giống nhau, viết như in như thế thì chẳng có cá tính gì. Đảm bảo để 10 bài được giải cạnh nhau đố ông bố bà mẹ nào nhận ra bài nào của con mình? Rất ủng hộ cách của mẹ @queanhcc.

Mình hiểu chuyện này vì ngày trước mình là nạn nhân của chữ cải cách.

Hồi đó mẹ mình là giáo viên cấp 1 trường làng, thế nên cho mình học trước một tuổi. Ở quê mình cải cách đến muộn hơn một chút, mình nhớ là mình đang học lớp 3 thì họ cải cách lớp 2, mẹ mình nghe nói cải cách hay lắm nên cho mình lùi lại một năm, vừa đúng tuổi, lại vừa khoa học. Thế là mình đang viết chữ bà bầu(có bụng), cũng không đến nỗi nào, phải chuyển sang viết chữ Nga ngố. Mà ai gặp trường hợp này mới thấy cái tai hại của nó. Hai con chữ cứ đá nhau suốt ngày, lúc thì đực, lúc thì cái, nhất là những chữ viết hoa thì tệ vô cùng. Cái chữ cũ nó đẹp là vậy, bay bướm là vậy, chỉ vì nịnh thối Liên Xô mà mấy ông nhà nước nỡ bắt con cháu viết xấu dã man như vậy. Mình thấy nó cứ cộc lốc, cụt ngủn như dở hơi í. Nên chữ mình càng ngày càng xấu. Đến lớp 5,6,7,8 thì xấu đến mức (nói nhỏ là giống như cu cậu nhà mình cách đây mấy tháng) tự mình cũng đọc không được.

Rồi ngoài chuyện chữ viết ra thì còn vấn đề sách giáo khoa nữa. Lúc đầu học chương trình cũ thì còn sách của chị để lại(Bố mình có kỷ luật thép về chuyện sách vở. Mình là con út, trên có 3 chị, chị đầu 1961, mình 1975 nhưng sách của chị đầu học đến tay mình gần như nguyên vẹn, chỉ có vài vệt mực nhỏ, một hai chỗ rách bé xíu mà thôi). Nhưng đến khi chuyển học cải cách thì: ôi thôi thôi! Cả trường cũng chỉ được vài bộ, chỉ có giáo viên có và mỗi lớp được khoảng 2-3 bộ. Cứ khoảng 15 em chung nhau 1 bộ. Mẹ mình là giáo viên nhưng năm đó không dạy lớp 3 nên cũng chẳng có sách lớp 3. Vậy là cứ ù ù cạc cạc, bữa đực bữa cái, đến cô giáo cũng lúng ta lúng túng.

Chưa hết cái bực, đến năm hết lớp 8, ông nhà nước lại cho lựa chọn. Giỏi thì lên lớp 10 theo hệ chương trình cũ, dốt thì học lớp 9 theo hệ cải cách. Lúc đó thì mẹ mình lại muốn mình lên lớp 10. Chẳng lẽ lại chịu mang tiếng dốt! Thế là mèo lại hoàn mèo! Lại bắt viết chữ có bụng…

Chao ôi, con chữ của mình, mỗi ngày nó mang một hình dạng khác nhau. Có cuốn sổ tay chép linh tinh(lúc đó bắt đầu biết thích con gái) mà nhiều khi mở ra mình tưởng thằng nào viết trộm vào đấy. Xấu không thể mả được! Mình còn nhớ là đầu tiên viết thẳng, rồi thấy họ viết nghiêng đẹp nên mình xoay cái vở đi một chút cho chữ nghiêng, nhưng viết một vài hôm thì nó lộn tùng phèo hết cả lên, sau viết lại chữ thẳng cũng không được nữa! Cứ mỗi hôm mình lại cho nó một góc nghiêng nhất định áng chừng nào đấy.

Ấy nhưng đừng nghĩ vậy là mình sẽ viết xấu mãi. Vào lớp 10, mình thích một cô(http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/k18-minh-minh.35D998D1.html). Mà khi một “thằng” đàn ông mới lớn thích một cô thì chuyện gì cũng có thể xảy ra. Ngày đấy chưa như bây giờ, chưa có di động, chưa có internet, phương tiện truyền thông chính vẫn là “viết thư”. Mà viết thư thì hỏng bét. Đến mình còn chẳng đọc được chữ mình nữa là người khác. Thế nên mình mới quyết tâm cải tổ “con chữ”. Mình tự nghĩ, bố mình đâu được học hành gì nhiều đâu sao có thể viết được đẹp như vậy(đến tận giờ mình cũng chưa thấy ai viết chữ phăng đẹp như vậy)? Nên mình học theo, và vài tháng là chữ ngăn nắp và đẹp lên trông thấy. Các cụ nói chớ có sai: “Yêu nhau mấy núi cũng trèo…” Và cái hay nhất mà mình thấy trong chuyện sửa chữ này là đã sửa được một lần thì sau này muốn sửa nữa rất dễ. Lâu lâu mình thấy chữ ai đẹp là mình bắt chước viết theo. Đến bây giờ chữ kiểu gì mình cũng viết được. Thẳng, nghiêng trái, nghiêng phải, tròn, dẹt, phăng, nghiêm… viết được tuốt! Nhưng vẫn chưa bằng được cái móng tay của bố mình…

Thế đấy, giờ mình lại nghĩ giá mà việc dạy con cũng dễ như việc sửa chữ thì tốt biết bao!

Hà nội, 20 tháng 10 năm 2012

Phú Quảng


webtretho

webtretho

(Tặng cho bác 3J, cho tất cả các ông bố, bà mẹ đang chật vật vì sự nghiệp trăm năm)

Kính thưa các ông bố bà mẹ, kính thưa các thầy cô giáo bất đắc dĩ!

Sau hơn nửa năm trầm cảm với các topic của các bác trên webtretho, hôm nay hồn vía em bắt đầu hoàn hoàn, em xin kể lại cái sự tích đến với webtretho, với các bác.

Quả thật lời đầu tiên phải xin kính các bác ba vái, riêng bác 3J Quảng này xin kính bác ba vạn vái… và nếu được là Chủ tịch nước thì xin tặng thưởng cho bác 3J “Huân chương lao động hạng nhất”, “Huân chương vì sự nghiệp giáo dục hạng nhất”, “Huân chương Đại đoàn kết các ông bố bà mẹ hạng nhất”…

Kính thưa các bác, vào một ngày đẹp trời cách đây khoảng nửa năm, í quên phải là đêm đẹp trời mới đúng, khoảng hai giờ sáng, em chân nam chân xiêu chui về cái “tổ nóng” nhà em thì thấy đèn vẫn sáng, mụ vợ em mặt hầm hầm ngồi trong màn tuyn tay cầm ipad. Thú thực em cũng hơi chồn chột dạ. Việc về muộn đối với em thực ra nó thành lệ rồi, lỡ hôm nào hết chỗ đi cũng phải cố rặn ra mà đi, về sớm quá em sợ mụ nghi. Hôm nào uống ít lại còn phải bôi thêm tí tửu vào áo cho nó dậy mùi, cho nó ra cái vẻ là ta đây thiếu gì thằng mời rượu. Thường ngày giục con cái học xong là mụ lên giường ngủ ngay vì mụ vốn sợ già, sợ xấu, mà phụ nữ ngủ muộn sẽ nhanh già, sẽ xấu. Em về hay không mụ mặc xác, miễn sao đừng đánh thức mụ dậy là được. Lắm hôm em lỡ quá đà thì chỉ cần khoảng sáu, bảy giờ sáng có mặt ở nhà, tắm vội, thay quần áo rồi giả vờ ra oai quát ầm lên “Dậy đi, giờ này còn ngủ thì làm ăn gì?”. Thế là mụ tưởng em dậy sớm… Đấy mụ vợ em nó là thế.

Vậy thì hôm nay nguyên do gì mà làm mụ thức đến giờ này? Chẳng biết mình có lòi ra cái đuôi nào không? Có làm gì sai không? IC em làm việc hêt tốc lực, cụ Lưu Linh sợ quá cũng trốn mất tiêu. Em rà soát qua một lượt các sự kiện mấy ngày gần đây thì thấy mọi việc đều ổn cả. Em không trộm cắp gì tiền tài của mụ, không nói xấu mụ với ai, cũng chẳng chân dài móng đỏ gì cả! Tất cả suy nghĩ đó của em chỉ diễn ra trong khoảng thời gian một Sát na(1) mà thôi. Vốn chinh chiến trận mạc đã quen, bài học xương máu là đừng có mà chờ địch đánh để đỡ, phải đánh phủ đầu, đánh tới tấp mặt mũi, đánh cho bỏ ngay cái ý định của quân xâm lược. Em lập tức nghiêm mặt:

– Sao giờ này còn chưa ngủ? Đọc cả ngày chưa chán giờ còn đọc? Bật đèn thế thì con nó ngủ kiểu gì? Sức đã yếu, đã sợ xấu lại còn thức đêm! Làm mẹ của hai con rồi mà chẳng chịu lo lắng tính toán gì cả!…

Giữ nguyên cái vẻ hằm hằm, mụ vợ em từ từ ngước cái mặt(bình thường em thấy cũng không đến nỗi nào) lên nhìn. Em hết bay cái chồn chột lúc nãy mà chuyển sang sợ, sợ  thực sự! Chao ôi cái mặt, cái mặt này mà phóng to ra rồi treo ở Trường Sa thì đâu đến nỗi phải căng thẳng Biển Đông. Mụ nhìn em như nhìn con rận, con rệp, mụ vung tay ném ngay cái ipad… vào cái gối lông vũ. Mụ bắt đầu “turn on” cái loa phóng thanh… Em hết cả hồn nhưng cũng kịp đưa mắt liếc ngang qua cái ipad đang nằm ngửa trên gối(Dù gì thì tiểu nhân nên cũng phải phòng bị gậy). Cũng vì cụ Lưu Linh đã cao chạy bay xa nên mắt mũi em nó cũng sáng sủa hơn tí chút, em nhìn thấy loáng thoáng chữ “trẻ thơ”. Không phải trai gái cờ bạc. Vậy là chưa chết được! Hồn em vừa nãy ba chân bốn cẳng chạy tuốt ra ngoài đầu ngõ bắt đầu mon men quay lại, nhập vào xác em. Mấy con ông, con ve trong tai trong óc em bắt đầu bớt ca hát, tai em bắt đầu tiếp nhận những âm thanh “êm ái” của AR15(súng tiểu liên)…

– (Đoạn đầu em không nghe rõ)… con “ấy” đấy, về mà xử lý đi, …

“Ấy” ở đây là mụ ám chỉ em. Là vì em và mụ vốn học chung phổ thông, trước đây trong lớp vẫn gọi thế, giờ vì em cũng chẳng tài cán gì, mụ không phục nên mụ cứ gọi thế cho nó ra cái ý là “cũng chẳng hơn gì tôi”. Thế đấy, mụ lừa em lúc em còn non dại ngây thơ nên em mới khổ như bây giờ. Em mà tỉnh táo hơn một chút, em mà biết vàng bây giờ đắt như thế này thì em cũng ráng giữ lấy cái “ngàn vàng” thì đâu đến nỗi. Nhiều khi nghe nói mấy thằng đại gia nó bỏ mấy nghìn Mỹ mua hoa hậu, hoa khôi về… thay bóng đèn, lau mạng nhện… mà em cứ thấy ức. Mấy nghìn Mỹ của chúng nó là cái quái gì, cũng chỉ một, hai cây vàng chứ mấy.

Mà còn nữa, nói đến mụ vợ em là em sôi cả lên. Con thì con chung, mỗi khi có gì tốt đẹp thì mụ bảo “con của mẹ thật là giỏi”, “con của mẹ là số một”,… Nói với em thì mụ nói “con em mà lị”, “con em thì khỏi phải nói”,… Ấy mà cứ hễ có chuyện gì không hay, không tốt, không đẹp là mụ đẩy ngay sang em “con ấy thì thế này”, “con ấy thì thế nọ”,… Mụ làm cho em nhiều khi cũng ngờ ngợ không biết có phải con của mụ không nữa?

Mà lan man quá, cũng tại em bị ức chế lâu ngày nay có chỗ để xả nên thế.

Thì ra là vì thằng cu nhà em nó được 5/10 điểm kiểm tra một tiết môn toán. Rồi một vài môn khác của cả hai đứa cũng đều đì đà đì đẹt, bài thì dễ mà không bao giờ đạt điểm tuyệt đối. Mà không biết các bác thì thế nào chứ nhà em cả hai vợ chồng đều là dân chuyên toán, mà còn là chuyên một trường lẫy lừng như PTTH Phan Bội Châu, Nghệ An. Rồi đại học cũng học những trường thuộc loại khó của khối tự nhiên. Vậy mà con thì…

Em mới tìm cách xoa dịu mụ vợ em.

– Tưởng gì, thế mà cũng ầm cả lên. Mấy cái thứ này thì có cái quái gì mà phải lo thế.

Giọng mụ vợ em vẫn chưa giảm âm tần.

– Không khó thì về mà dạy con cho giỏi, suốt ngày bia rượu, chẳng được cái tích sự gì. Con thì học dốt như…”cow” ấy. Công to việc lớn gì mà hôm nào cũng hai, ba giờ sáng mới về? Mà chẳng có ai làm ăn cái kiểu ấy cả. Làm việc phải có giờ giấc, còn gia đình nữa chứ!…

Em thề có cái màn tuyn chứng giám, em ức lắm. Mụ làm sao mà hiểu được cái công việc của em, suy nghĩ thiển cận như mụ làm sao mà hiểu được cái giá trị của con người em. Trông em thế này thôi chứ bảy mươi năm nữa mà em không thành ông lão ngoài trăm thì chớ có mà làm người(năm nay em 38). Mụ làm sao hiểu được ngoài kia còn biết bao nhiêu anh em, bao nhiêu người thất nghiệp đang ngồi vũ trường này, nhà hàng nọ, uống tạm chai rượi ngoại, ăn dăm bảy món đặc sản chờ em… ra trả tiền. Biết bao nhiêu cô rõ thương, đã nghèo nàn, thất nghiệp mà chân lại dài quá, vú lại to quá, chẳng đủ vải che nên toàn phải mặc quần ngắn, áo hở. Thương ơi là thương! Mà tính em hay thương người…

Lại lan man rồi.

Lúc đó em nhìn mụ vợ em sao thấy giống cái loa phóng thanh cổ lắm các bác ạ. Nó vừa to đùng, vừa rè, vừa chói tai lại còn méo mó, lỗ chỗ. Nhìn chỉ muốn gọi ngay bà đồng nát. Đấy là nói thế thôi, chứ không vứt được đâu, dù có cũ, có lởm khởm nhưng nó vẫn làm tốt cái công việc mà người ta phân công cho nó, là phát và truyền âm. Mà nó lại phát một cách chân thực, phát đúng…

Trời không chịu đất thì đất chịu trời vậy! Một liều ba bảy cũng liều, em đành hứa đại.

– Được rồi, để đấy Quảng dạy thằng Nguyên cho. Em dạy cái Yên Lam. Làm được tí thì nhặng cả lên!

– Ấy nói thì nhớ mà làm chứ đừng có mà đầu voi đuôi chuột.

– Lắm chuyện, ngủ đi, trông như con điên thế thì…

Thế là từ đó mụ chỉ tập trung dạy cái Yên Lam thật. Mà mụ nói nhiều khi đáng ghét nhưng cái gì cũng đúng cả. Hôm sau em gọi thằng cu Nguyên ra cho nó một bài từ A đến Z, từ việc con là đứa rất thông minh, thuộc bài rất nhanh, rồi truyền thống nội ngoại cho đến ý chí của người dân xứ Nghệ… Suốt cả mấy tiếng đồng hồ cu cậu ngồi gật gù vâng dạ tỏ vẻ hiểu và rất quyết tâm. Tối hôm đó ngồi em ăn cơm cũng thấy oai hơn mọi ngày, lại còn dám sai mụ vợ em đi lấy nước mắm. Mụ vợ em cũng không phản đối gì, lấy nước mắm ra xong chỉ cười khẩy. Thế rồi từ hôm sau em lại chứng nào tật nấy, mụ nhắc vài lần em cứ gạt đi, em chống chế. Bảo là dạy thế là xong rồi, đủ rồi. Mà cái thói đời là thế, em chống chế vài lần thì tự bản thân em cũng nghĩ như thế thật. Thế nên khi phát hiện ra từ ngày được sự dạy dỗ tử tế của em thì cu Nguyên tiến bộ hẳn, rất khiêm tốn, nhường hết điểm cao cho các bạn, còn mình nhận điểm kém mang về thì em nổi cáu thực sự. Em mắng té tát.

– Con thì là thế này, con thì là thế nọ,… Ba đã tốn bao công sức dạy dỗ con rồi mà…

Lúc đấy mụ vợ em nó mới giả vờ uốn éo cái mông đi qua, ngước cái mặt lên ngắm trần nhà rồi buông một câu giọng ngọt như mía lùi, chẳng rè tẹo nào mà em còn cay tới giờ.

– Biết ngay mà, giờ thì lòi ra cái đuôi chuột!

Tức mình hôm sau em bắt đầu đọc sách của cu Nguyên và bắt đầu dạy thật. Thực ra thấy chương trình thì rất dễ vậy mà em dạy mãi cũng cứ thấy loanh quanh. Chẳng tiến bộ gì cả. Ngày học đại học em cũng làm gia sư dạy khối A cho bao nhiêu người rồi mà chẳng hiểu sao giờ đến con mình thì lại không dạy được? Trong lúc từ khi mụ vợ em tập trung dạy cái Yên Lam thì cô bé lại tiến bộ trông thấy. Mà cái Yên Lam lại khó dạy hơn nhiều, nhất là cái tính nhõng nhẽo đáng yêu của nó.

Em chợt nhớ đến cái đêm hôm đó, cái ipad, cái chữ “trẻ thơ” gì đó… Hay mụ có bí kíp gì? Thế nên em mới tự tay đi chợ, mua vài món ngon mụ vợ em thích. Đến bữa lại còn mời nửa lon bia(mặc dù tiếc đứt ruột, mỗi bữa em chỉ được uống có một lon thôi). Thế rồi nói xa, nói gần, thế rồi dẫn đến chuyện học hành của con cái. Rồi dò hỏi một lúc lâu thì mụ mới nói.

– Vào Web “trẻ thơ” mà đọc. Gớm, cứ tưởng dạy con mà dễ…

À thì ra mụ có bí kíp thật. Chẳng trách gì cả ngày, hễ rỗi là mụ dán mắt vào cái ipad. Em lùa vội bát cơm rồi lên mở máy tính, vào “Webtretho”… Ối giời ơi! Cả mấy nghìn topic, cả mấy trăm trang dày đặc chữ li ti…

Đấy, em đến với Webtretho như thế đấy, đến với các bác như vậy đấy. Dưới nhà mụ vợ em nó vừa mua được cuốn “Người mẹ tốt hơn là người thầy tốt” của Doãn Kiến Lợi, ra lệnh cho em phải đọc ngay. Em xin kiếu các bác, em xuống đây!

Hà nội, ngày 16 tháng 10 năm 2012

 Phạm Phú Quảng

Ghi chú:

(1) Sát na là độ dài của 1 ý nghĩ, băng một phần tỉ tỉ giây, chỉ là đơn vị tượng trưng hay dùng trong Phật giáo.


Trang, Ánh cùng nhận huy chương vàng

Trang, Ánh cùng nhận huy chương vàng

Việc học và chăm lo cho trẻ bây giờ quả thật là vấn nạn của cả xã hội. Người người lo, nhà nhà lo. Trước đây mình không mấy quan tâm, toàn giao phó cho bà xã nên không biết. Sau gần một năm bớt đi những thời gian vô bổ, chú tâm vào việc học của hai đứa nhà mình(một lớp bảy, một lớp hai), thì mỗi lần trà dư, tửu hậu lại hay bàn chuyện học của trẻ con. Chính vì thế mình phát hiện ra rằng có rất nhiều người đủ mọi tầng lớp cũng đang rất đau đầu nhức óc việc học và cuộc sống của con trẻ. Mỗi một cá nhân đó theo cách của mình sẽ dạy dỗ, định hướng cho trẻ theo một phương pháp riêng. Cũng chính từ đó nẩy sinh ra rất nhiều tình huống dở khóc dở cười. Những nỗi uất ức không nói được cùng ai của các ông bố. Và mình tin chắc rằng còn có rất nhiều người cũng đang băn khoăn trăn trở, đang lo âu về chuyện con cái.

***

Một ông tên Thắng, giám đốc một công ty xây dựng công trình giao thông có tiếng ở thành phố Vinh, Nghệ An. Khá giàu có. Tuổi trẻ không được học hành tử tế, sau này nhờ có ông anh ruột chuyên chạy vốn công trình nên dựng lên công ty cho ông quản lý. Ông này có tật rất hay nói bậy. Hễ mở miệng là “Quẹt khu”(1). Hôm cả họ tập trung đông đủ tại nhà ông anh cả để cúng dỗ ông nội. Tuyên bố lý do và mời tất cả dùng bữa xong. Các cụ vừa đưa miếng thịt gà lên mồm. Ông Thắng chẳng biết có việc gì, nói chuyện điện thoại oang oang rồi mắng ầm lên “Đồ quẹt khu. Tau đố bay nót(2) trôi đó…”. Các cụ kinh quá lại nhè ra. Con người của ông vậy nhưng lại rất nghiêm khắc chuyện học và chơi của con. Khổ nỗi mấy thằng con ông đều thuộc hàng i tờ ốt(3). Đục không thủng. Có mắng, có chửi, đánh đập cũng vậy. Mất bao nhiêu công sức mà không mang lại kết quả gì. Nhiều khi vợ ông lại hay càu nhàu “Cái nòi nhà ông…”. Tức lắm mà không biết làm sao. Có lần ông gọi mấy thằng con lại chửi:

– Đồ quẹt khu. Bay(4) có tài cán, có anh hùng thì học cho giỏi. Học dốt như rứa tau làm được từ lâu rồi. Đồ quẹt khu.

***

Một anh tên Vĩ, vốn là đại ca giang hồ có máu mặt ở Hà thành. Sau vài ca nghĩa vụ(5) dài hạn, giờ về làm ăn lương thiện. Vốn không học hành gì, chỉ biết đâm chém, bắn giết thôi. Nhưng buông dao, súng lại rất chịu khó làm ăn và rất quan tâm đến con cái. Anh có thằng con tên Vũ, học lớp sáu. Rất bướng bỉnh và nghịch ngợm. Đi học cứ mỗi ngày một chuyện nhỏ, hai ngày một chuyện lớn. Bạn nào không vừa lòng là Vũ đánh ngay, đánh cả các anh lớp trên. Cứ mỗi lần thấy số điện thoại cô giáo hiện lên là anh hết cả hồn. Dùng đủ các biện pháp cứng rắn như đánh, trói, treo lên trần nhà… cũng không ăn thua. Ngồi uống bia hơi anh kể:

– Hồi nó học lớp ba, lớp bốn, anh đánh cho thừa sống thiếu chết, trói lại, treo chân lên móc quạt trần mà vài hôm lại đâu vào đấy. Nó xem ti vi suốt ngày ai nói cũng không được. Về anh lấy con đao trên tường chém nát cái ti vi rồi bắt đặt tay lên bàn dọa chặt tay. Khóc lóc van xin vài hôm lại như cũ. Anh nuôi một con chó. Hễ anh đi vắng là nó hành hạ con chó thậm tệ. Anh về thấy mọi người nói lại. Hỏi nó, nó nói “Tại con chó hư nên phải đánh. Giống như con hư bị ba đánh…”

Tự anh Vĩ thấy tình hình bạo lực ngày một leo thang như vậy không phải là cách nên cũng tìm hiểu, hỏi các bác sỹ tâm lý… Anh quyết định thay đổi chiến thuật, không dùng bạo lực nữa. Một hôm cu Vũ hư quá anh chở lên Bờ Hồ, dựng xe máy rồi rút túi đưa cho cu Vũ nào là thẻ tín dụng, chìa khóa nhà, giấy tờ xe… Anh nói:

– Ba chẳng muốn sống nữa. Con cầm lấy về đưa cho mẹ. Hai mẹ con bảo nhau mà sống. Ba nhảy xuống hồ chết đây.

Cu Vũ sợ quá, khóc lóc, ôm lấy anh. Hai ba con ôm nhau khóc. Từ đó Vũ cũng biết nghe lời hơn một chút nhưng vẫn rất khó bảo. Anh cố kiên trì theo biện pháp mềm dẻo mặc dù nhiều khi anh như muốn phát điên. Anh thường tự an ủi “Do mình ngày trước cũng gây ra nhiều chuyện, làm cho nhiều người khổ sở nên bây giờ quả báo”.

Có hôm bị con mèo cào xước tay. Cu Vũ bắt con mèo nhốt vào lồng rồi dìm nước cho đến chết. Về nó nói với anh “Con cho con mèo uống nước, nó tham uống nhiều quá nên chết”. Anh không nói gì, tối đang ngủ anh bật dậy hét ầm lên. Cu Vũ hỏi, anh nói:

– Ba mơ thấy con mèo hiện về, nó bóp cổ ba, dìm ba xuống nước. Nó nói “Sao mày lại để con mày dìm nước tao đến chết dã man thế này?”

Cu Vũ sợ quá, cả đêm không ngủ. Sáng hôm sau cu cậu nói với anh:

– Ba ơi, hay ba mua vàng mã về thắp hương rồi đốt cho nó để nó đừng về bóp cổ ba nữa.

***

Sư phụ mình, thuộc hàng “nhất đại tôn sư” trong giới võ thuật. Có hai người con cũng đều là nhân tài của nước nhà. Trần Đức Trang và Trần Xuân Ánh, hai vận động viên Tán thủ vào loại không có đối thủ. Ngoài võ thuật, ông là người rất nhân văn, am hiểu đạo, giáo. Ông thường dạy học trò về võ đức, về đạo làm người. Hai đứa con lớn lên trong hào quang rực rỡ. Nhưng phần thì do nền thể thao chúng ta quá bạc bẽo, phần thì cũng chính do những lấp lánh hào quang đó đã đưa hai đứa vào một thế giới khác. Thế giới của mặt trái xã hội. Hai đứa nhanh chóng trở thành nỗi khiếp sợ của biết bao anh chị giang hồ. Rồi tai họa ập đến. Một vụ thanh toán đẫm máu giữa hai băng nhóm giang hồ. Gây chết người, Ánh phải sống chui lủi không biết nơi đâu. Trang chịu mức án tám năm tù giam.

Từ ngày đó trên võ đường ông ít nói hơn, ít giảng cho học trò về thế nào là nhân, là lễ, là nghĩa… Sau những buổi luyện tập, hay dạy xong, ông thường nán lại đâu đó đánh vài ván cờ như để quên đi cái mặc cảm thế sự đang giỡn cợt với mình. Để có được cái cảm giác được ung dung tự tại, được bắt thế sự phải xoay vần theo từng bước đi của mình. Dù đó chỉ là ảo.

 Hà nội, ngày 12 tháng 09 năm 2012

Phạm Phú Quảng

(1). Quẹt khu là chùi đít(Tiếng Nghệ An)

(2). Nót là nuốt

(3). i tờ ốt, dờ ôt dôt sắc dốt.

(4). Chúng mày

(5). Đi tù

ĐỌC “THƯƠNG NHỚ MƯỜI HAI”

Posted: Tháng Mười 14, 2012 in Uncategorized
Thẻ:

Gánh hàng rong

Gánh hàng rong

Đời mà có một người vui cái vui của mình, buồn cái buồn của mình chẳng là đủ rồi sao? Có tâm sự trong lòng, lặng nhìn nhau không nói mà cùng cảm biết, thế chẳng là đủ rồi sao?

Có lẽ khởi đầu cho bài viết bằng chút tự sự của tác giả “Thương nhớ mười hai” là quá hoàn mỹ, quá đam mê. Cũng giống như ngày Xuân hửng nắng ngoài sân có người đàn bà ta yêu ửng hồng hai chỏm má đưa quần áo lạnh ra phơi. “Người đàn bà chậm rãi vuốt ve từng cái tà áo, lồng nhỏ nhẹ từng cái khuyết vào cái khuy rồi xếp vuông vức áo nọ lên quần kia, như thể sợ động mạnh thì quần áo sẽ không còn vẹn tuyết trinh, vì nhầu nếp lụa”. Giản dị nhưng đẹp quá! Tưởng chừng như có thể “chết ngay đi được”!

Lúc còn trẻ, thú thật, cũng giống như biết bao người khác, khi nghe nói đến “Thương nhớ mười hai”, tôi cứ ngỡ đó là một cuốn tiểu thuyết tình cảm. Mà thể loại đó tôi thực sự chẳng mấy mặn mà đối với văn học trong nước. Chẳng thể được như “Cuốn theo chiều gió”, “Tiếng chim hót trong bụi mận gai”, “Nếu còn có ngày mai”, hay “Martin Idon”… Rồi lại được biết loáng thoáng là không phải tiểu thuyết tình cảm mà là nói về món ăn. Cũng chẳng phải là đề tài tôi quan tâm. Và tôi nghĩ rằng cũng khó có thể nào bằng Nguyễn Tuân viết được. Rồi một ngày mưa gió giữa thu, dầm mình trong mưa và cái lạnh se se từ năm giờ sáng tới tận hai giờ chiều ở một khu sản xuất của trại giam X, tỉnh Quảng Bình. Tôi đứng trông những người tù làm việc, trong mưa gió cũng chỉ có mỗi một chiếc mũ trên đầu. Họ lầm lũi thực hiện công việc của mình bỏ mặc ông trời tha hồ trút giận.

Có khi nào những hạt mưa nặng hạt, nặng hơn hạt mưa thu Hà Nội, cùng với cái gió quất rát mặt mày làm cho họ liên tưởng phần nào đến sự trả giá chăng?

Cũng vì dậy sớm chưa ăn gì, cái đói như làm cho cái lạnh ngấm sâu hơn, len lỏi hơn. Tuy không đến mức tê tái nhưng cũng đủ để cho ốc mọc đầy mình, hắt hơi dăm cái. Tôi chui lên xe tránh gió, vô tình “Thương nhớ mười hai” nằm đó.

Tù nhân lao động

Tù nhân lao động

Tôi lần tới “Tháng tám”…

“Gặp những ngày trời đất xuống màu như thế, người khách xa nhà, cả trăm người như một, đều thấy buồn tê tê trong lòng mà tự nhủ “Ờ, đúng là mùa thu ở Bắc… Trời này có rượu ngon đem uống thì tuyệt trần đời!””.

Chỉ chừng đó thôi cũng đã đủ đưa lòng người lữ khách như tôi chạy tuột một mạch về Hà Nội, ngồi xo ro một góc hồ Thiền Quang mà nhâm nhi ly rượu ấm, đủ để đọc một mạch hết cả cái “Tháng tám”. Cái tháng rất đỗi đặc trưng của mùa thu Bắc Việt. Cái tháng có “Cái buồn mùa thu lê thê, cái buồn mùa thu tê mê, làm cho người ta chán sống. Ấy là vì gió thu buồn nhưng trời thu lại đẹp, đẹp nhất là trăng thu, đẹp đến nỗi làm cho người ta buồn nhưng vẫn cứ muốn sống để hưởng cái bàng bạc trong khắp trời cây mây nước – nếu chết đi thì uổng quá.”.

Đọc sang “Tháng chín”…

“Tôi nhớ lại những buổi chiều vô liêu tháng Chín, trở lạnh gió lê thê buồn, không đi ra ngoài, ăn cơm xong, tráng miệng bằng cam rồi không biết làm gì ngồi châm một ngọn đèn dầu lên hút thuốc rồi lấy những cái vỏ cam bóp vào ngọn lửa; nước ở trong vỏ tia ra làm bùng ngọn lửa đèn, tạo cho mình một sự thích thú và hồi hộp đến kỳ lạ.”

Vài dòng vậy thôi, Vũ Bằng ơi hỡi Vũ Bằng! Ông đã đưa tôi về tận cái thôn heo hút vùng quê nghèo có những con người chịu thương chịu khó, có những cánh đồng cằn cỗi hanh hao của những năm 80 còn chưa có ánh điện. Ông đưa tôi vào cái xó bếp đầy tro xám và mò hóng(1) huyền nhung. Nơi có bà mẹ già đang hong hai bàn tay xương xẩu lên bếp lửa liu riu khói. Nhìn thấy cậu con trai út, bà mẹ như sực nhớ điều gì, lần tay vào lưng quần lụa lấy ra hai quả tắt(2) vàng óng lận ở trong đó suốt từ chiều hái được ở một cây dại trên đường đi dạy về. Khẽ một quả làm hai, người con kính cẩn đưa cho mẹ một nửa quả hãy còn ấm hơi mẹ. Hai mẹ con cùng nhấm nhấm từng múi tắt nhỏ xíu chua chua và hỏi nhau xem chuồng gà đã đóng cửa chưa? Nhẩm hết hai quả tắt cũng là lúc người con bắt đầu trò chơi bùng lửa. Bóp cái vỏ tắt cho the bay vào bếp, ngọn lửa khẽ bùng lên rồi xẹp xuống. Một ngọn lửa bùng to hơn bình thường, mắt người con sáng lên thích thú, người mẹ khẽ nói “Ôi chao, cấy vỏ mỏng rứa mà lắm the hẹ!”…

***

Vũ Bằng là vậy đó! Tôi đã đọc “Bốn mươi năm nói láo”, “Cai”, “Văn hóa gỡ”, “Miếng ngon Hà Nội”, và giờ là “Thương nhớ mười hai”. Ông đưa tôi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Luôn thông minh, hoạt kê, trào phúng nhưng luôn chân thực, sâu sắc. Lẩm cẩm, tỉ mẩn đến tinh tế. Dân dã, đời thường đến cao siêu.

Lần này tôi không đọc “Thương nhớ mười hai” mà tôi thưởng thức, tôi nhâm nhi, một cực phẩm có lẽ còn tuyệt hơn cả “Bát trân”(3).

“Thương nhớ mười hai” không chỉ là mười hai tháng trong một năm với trời cây mây nước, với biết bao phong tục tập quán, bao thói quen từ dân dã tới thanh tao của người Bắc Việt(đôi khi cũng xen lẫn cả Miền Nam), mà còn là cả tâm tình thương nhớ của một người chồng dành cho người vợ thất lạc xa xôi. Mà người chồng lại là một kẻ hư hỏng sa đà được quay trở lại nhờ sự tận tình thương yêu của vợ. Vũ Bằng thật khéo lồng ghép giữa tâm tư tình cảm bản thân, gia đình và thời tiết khí hậu, cái ăn cái mặc…

Giá trị gia đình to lớn được ông viết thật nhỏ nhẹ:

“…Ăn một miếng cá như thế, muốn nói gì thì nói, cũng phải nhận là thú vị không tả được, mà vừa nhắm nhót vừa thấy thú vị trong lòng, ngon một mà cũng thành ra ngon mười, gia đình dù có túng thiếu ít nhiều cũng vẫn chan hòa một bầu không khí vui tươi ấm cúng…”.

“…Mà người vợ, hình như cảm thông với chồng từ khóe mắt, từ tiếng cười, mặc dầu không thốt ra miệng cũng cảm thấy trong tim như có tiếng hát bé nhỏ vọng ra:

Nhà em có vại cà đầy,

Có ao rau muống, có đầy chĩnh tương.

Dẫu không mỹ vị cao lương,

Trên thờ cha mẹ dưới nhường anh em.

Một nhà vui vẻ êm đềm.

Đói no trong cảnh không thèm lụy ai.

Hay lắm. Cơm hôm nay thường thôi, nhưng mà hay vì món cá mòi. Người chồng chếnh choáng lên trên gác đi nằm trước, vỗ vào cái chậu sứ Giang Tây trồng một gốc thanh tùng cổ thụ mà hát một mình.

Bữa ăn có cá cùng canh,

Anh chưa mát dạ bằng anh thấy nàng.”

Đọc vậy thì ai nỡ ghét vợ? Ai không yêu chồng? Ai không day dứt khi chưa nghĩ được vậy?

Ông viết chuyện của ông mà khiến người đọc cứ ngỡ như chính mình trong đó. Từ những chuyện rất đời thường, giản dị cũng được ông lột tả một cách chân thực, chính xác mà đẹp, đẹp và thật đến nỗi người đọc cứ tự hỏi “Mình đây sao? Đẹp vậy, hay vậy sao? Sao lúc đó mình không nhận ra nhỉ?”…

“Tháng chạp” ông viết…

(Người chồng nói với vợ)“…Ờ thôi, em muốn là gì thì mặc, nhưng có mệt mỏi thì đừng có than phiền đấy!”. “Nhưng cùng lúc nói câu ấy, người chồng thấy vợ đột nhiên đẹp trội hẳn lên, y như thể một thiên thần. Nghĩ cũng kỳ: ăn thì khểnh, ngủ thì ít, mà làm sao trong những ngày gần Tết, vợ mình lại nhanh nhẹn hơn, đôi mắt sáng hơn mà má cũng hồng hơn?…”

Tôi đọc tới đó mà cứ nghĩ đến những ngày rong chơi, kéo bè kéo bạn, bỏ mặc nhà cửa, vợ con. Giờ đây, vào những ngày giáp Tết, loay hoay rối rắm làm những việc đáng lẽ của mình mà bao năm vợ vẫn làm thay rồi lòng tự hỏi “Khá thay cho vợ mình, hai nách hai đứa, chồng đi biền biệt, công việc đầy đầu, sao vẫn vui tươi xinh đẹp? Con cái vẫn đủ đầy ngoan giỏi. Ngày Tết vẫn có bánh chưng xanh, khúc giò lụa, có nồi thịt bò rim mật ngọt xứ Nghệ, lại còn có cả chai mắm rươi đặc sản cũng từ xứ Nghệ, thơm lừng, để ăn chung với thịt ba chỉ luộc thái mỏng, cùng với rau thơm, ớt xanh, vài lát chuối xanh, dưa chuột, nhúm vỏ quýt tươi thái chỉ và củ gừng cũng thái chỉ. Cái món ăn giải ngấy mà chồng nàng ưa thích sau những ngày Tết thừa mứa rượu bia, đồ ngọt, đồ béo. Có cả những búp hương trầm quấn giấy trắng sọc đỏ chưa đốt đã tỏa hương vị Tết khắp nhà… Hay có anh hàng xóm nào giúp???”.

***

“Thương nhớ mười hai” còn đặc biệt hơn nữa với những “miếng ngon”, là những đồ ăn thức uống. Chẳng phải là kỳ trân dị bảo, mà những “miếng ngon” của Vũ Bằng ngon ở cái bình dân, ở cái hợp thời, ở cái khả năng gợi nhớ và nhắc nhở. Ngon từ củ khoai mẹ lùi trong tro bếp những ngày đông giá, ngon đến “miếng chả nhái nhâm nhi với chén rượu mà rung đùi tưởng chừng như có thể gãy cả thang giường”, ngon như con chim ngói úp trên nồi xôi “nếp cái mới” vào cuối thu… Ngon tưởng có thể “chết ngay đi được!”.

Ai đọc “Thương nhớ mười hai” trong một cái ngày mưa gió xa nhà, với một cái bụng đói cồn cào như tôi mới thấu hiểu hết cái giá trị đích thực bình dị của nó. Tôi vừa đọc vừa thương xót cho thân phận những người phụ nữ Việt Nam, vừa trách bản thân mình đã từng sống những ngày vô nghĩa, lại vừa chống đỡ với cái đói xé lòng trong khi miệng nuốt ừng ực nước dãi vì thèm. Mà chao ôi, thèm gì cho cao sang đâu, tôi thèm miếng rượu nếp ủ men trong những ngày Tết Đoan Ngọ có những hạt nếp căng tròn như “con rệp ăn no bụng sệ“, tôi thèm nhón cốm làng Vòng chấm với hồng, thèm bát cơm gạo mới trong những ngày mùa xong…

***

Vũ Bằng sinh ra và lớn lên ở Hàng Gai, trung tâm Hà Nội, gia đình khá giả, là một bậc ăn chơi có tiếng. Chơi đến mức nghiện thuốc phiện rất nặng.(Nhiều khi tôi thấy ông có phần nào giống Vương Hồng Sển nhưng Vương Hồng Sển không nghiện.) Tuy chơi bời như vậy nhưng Vũ Bằng vẫn là người có tấm lòng nhân hậu, yêu vẻ đẹp của non sông đất nước, thương người dân nghèo Bắc Việt lam lũ kiếm được hạt thóc thì muôn phần cay đắng.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.

Có lẽ vì thế mà ông đã dâng tặng cho họ một “món ngon”, một “Thương nhớ mười hai” chẳng phải cao sang quyền quý như những tiến phẩm trong cung đình, không thăng hoa xúc cảm như bát phở của Nguyễn Tuân, mà thật dân dã chất phác như chính những con người lao động cần cù lam lũ ở làng quê nước Việt.

Không những vậy, theo tôi biết, Vũ Bằng chẳng phải là người mê tín, hay sùng đạo gì, nhưng trong “Thương nhớ mười hai” của ông lại toát lên cái triết lý nhân sinh thấm nhuần tư tưởng Phật giáo chân chính. Những năm gần đây, người trẻ có thể ít biết, nhưng người già trên thế giới có lẽ không mấy ai không có một bản “Tâm sự tuổi già” của Bloger Dương Trạch Tế gối đầu giường. Lần đầu đọc, tôi rất tâm đắc những câu khởi bài:

“Tháng ngày hối hả, đời người ngắn ngủi, thoáng chốc đã già… Chẳng dám nói hiểu hết mọi điều nhân sinh nhưng chỉ có hiểu đời thì sống mới thanh thản, sống thoải mái.

Qua một ngày, mất một ngày

Qua một ngày, vui một ngày

Vui một ngày, lãi một ngày”

(Có thể đọc ở đây http://yume.vn/mitdacbiettuot1991/article/tam-su-tuoi-gia.35D99E61.html)

Nào ngờ Vũ Bằng đã thấu hiểu và viết ra trong “Thương nhớ mười hai” từ những năm 1960:

“Cứ nghĩ rằng người ta ở đời chịu bao nhiêu khổ lụy, lo bao nhiêu thứ “bà rằn”, trải bao nhiêu nỗi buồn thương vô nghĩa, rồi rút cục lại làm nên thiên tứ đỉnh chung, giàu thiên ức vạn tải, buông xuôi hai tay xuống cũng là hết, hết cả, không hơn gì một anh nghèo rớt mùng tơi không có tấc đất cắm dùi, không có cả vợ con để chia lo sẻ buồn… thì mình lại càng thấy hưởng được phút nào nhàn nhã, sống được phút nào thong thả với nội tâm mình, tức là được lãi…”.

***

Đọc xong rồi, nhấm nháp xong rồi mà tôi vẫn còn nghe văng vẳng đâu đó những con chữ nhảy nhót:

“Gió xuân mơn cánh hoa đào

Mưa xuân phấp phới trên ao rau cần.

Ấy, đất nước này chỉ đẹp giản dị thế thôi, hiền lành thế thôi, ai muốn nói thế nào thì nói chớ dân nước chúng tôi vẫn nhận là đẹp nhất thế giới, đáng yêu nhất trần hoàn. Đố ai chê được! Đố ai cướp được!”.

Chút lòng thành, xin gập mình dâng lên ông hai chữ:

CUNG KÍNH!

Hà nội, ngày 13 tháng 10 năm 2012

Phạm Phú Quảng

Đã đăng báo giấy Quân đội nhân dân ngày 01 tháng 03 năm 2013

Và báo điện tử: http://qdnd.vn/qdndsite/vi-VN/61/43/6/33/33/230875/Default.aspx

Chú thích:

(1) Là những khói đen bám vào các đồ vật trên bếp;

(2) Là một loại trái cây giống như quýt nhưng nhỏ hơn và chua hơn;

(3) Bát trân bao gồm: nem công, chả phượng, da tây ngu, bàn tay gấu, gân nai, môi đười ươi, thịt chân voi, yến sào.